| Lokalizacja: | północna część Województwa Świętokrzyskiego, wschodnia część Powiatu Kieleckiego |
| Powierzchnia: | 86 km2 |
| Liczba ludności: | 10800 |
| Opis: | Obszar gminy obejmuje wschodnią część Pasma Łysogór z kulminacją Świętego Krzyża oraz fragment zachodniej części Pasma Jeleniowskiego. W północnej części gminy punktem dominującym jest Góra Chełmowa. Znaczna część obszaru gminy leży w strefie obszarów chronionych: Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Jeleniowskiego Parku Krajobrazowego. Miasteczko Nowa Słupia zlokalizowane u podnóża Góry Święty Krzyż stanowi jeden z najważniejszych punktów turystycznych w Górach Świętokrzyskich. Początki osadnictwa na tym obszarze sięgają II w p.n.e. i związane są z hutnictwem żelaza. Od czasów średniowiecza rozwój miasteczka związany z ruchem pielgrzymkowym w kierunku na Świety Krzyż. Miejscowość Nowa Słupia słynie z odbywającej się dorocznie imprezy zwanej "Dymarki Świetokrzyskie", w czasie których organizowany jest pokaz wytopu żelaza z rudy metodą stosowaną przeszło 2000 lat temu. Obszar gminy ze względu na swoje położenie, różnorodność walorów przyrodniczych i kulturowych jest gminą, na terenie, której turystyka pełni bardzo ważną funkcję. |
| Turystyka piesza: | Propozycje tras turystycznych: Góra Jeleniowska - Paprocice - Trzcianka - Św. Krzyż Długość 8 km, Znaki czerwone (fragment Szlaku im. E. Massalskiego Gołoszyce - Kuźniaki) Grzegorzewice - Stara Słupia - Nowa Słupia - Św. Krzyż; Długość 10 km, znaki niebieskie (fragment szlaku im. Pętkowice - Św. Krzyż) Nowa Słupia - Szczytniak, długość 16 km, znaki czarne Paprocie - Kobyla Góra - Wólka Milanowska - Nowa Słupia - Św. Krzyż, znaki: czerwone, zielone i niebieskie, długość: 10 km Z Góry Łysiec możliwość powrotu do Nowej Słupi (znaki niebieskie), zejście do Huty Szklana (znaki czerwone) lub do Trzcianki (znaki czerwone). |
| Turystyka przyrodnicza: | Propozycje wycieczek: Świętokrzyski Park Narodowy - osobliwością parku są rumowiska skalne (kwarcytowe) powstałe w wyniku wietrzenia mechanicznego. Na jego terenie przeważają zbiorowiska leśne, stanowiące pozostałości Puszczy Świętokrzyskiej. Oprócz lasów jodłowo - bukowych , typową roślinność leśną tworzą bory mieszane sosnowo - dębowe z domieszką jodły, modrzewia świerka, buka. Góra Chełmowa. Rezerwat modrzewia polskiego (138 drzew tego gatunku uznane za pomniki przyrody, skupisko mrowisk) Rezerwat Św. Krzyż - puszcza bukowo - jodłowa Na jego obszarze znajdują się gołoborza porośnięte mchami i porostami Wąwóz w Skałach odsłonięcie dolomitów, przyroda wąwozu Góra Jeleniowska - wychodnie piaskowców kwarcytowych tworzące ciekawe formy morfologiczne i rumowiska typu gołoborzy Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego na Św. Krzyżu - fauna i flora występująca na obszarze Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Pomniki przyrody: Źródło szczelinowo - warstwowe zboczowe wraz z szeregiem wycieków i wysięków w Trzciance. |
| Inne formy rekreacji: | Wycieczki historyczne: Nowa Słupia - Św. Krzyż, figura pielgrzyma świętokrzyskiego, wały kultowe pod g. Łysiec, Klasztor i kościół na Św. Krzyżu Grzegorzwewice - Nowa Słupia, Kościół Św. Jana Chrzciciela w Grzegorzewicach, kościół pw. Św. Wawrzyńca Śladami starożytnego hutnictwa: Nowa Słupia - Muzeum Starożytnego Hutnictwa im. Mieczysława Radwana, piecowisko k. Muzeum: możliwość przygotowania pokazu wytopu rudy żelaza |